Tijdens het Monumenten Congres in Den Haag op 7 november 2024 werd wederom de Monumententalentprijs uitgereikt. Deze prijs ging dit jaar naar de 30-jarige smid Marc ten Bosch uit Bleskensgraaf. Zijn passie voor het smeden komt voort uit zijn overtuiging dat het ambacht kunst en functionaliteit perfect verenigt. Hij geniet ervan historische technieken te doorgronden en ze met dezelfde kwaliteit toe te passen. Marc beheerst niet alleen oude vaardigheden, maar geeft deze kennis ook door aan jongere generaties als leermeester.
De Monumententalentprijs wordt jaarlijks uitgereikt om jong talent te erkennen en stimuleren binnen de erfgoedsector. Het richt zich op jonge professionals die zich inzetten voor het behoud, beheer, of restauratie van monumenten. De prijs is bedoeld voor mensen onder de 32 jaar die zich onderscheiden met hun kennis, vaardigheden, en passie voor cultureel erfgoed.
Vorig jaar werd nog een talent van eigen bodem de gelukkige winnaar. Wij blikken terug met Valery Eshuis, architect op Curaçao én Monumententalent 2023.
Toen Valery Eshuis in 2023 de Monumententalentprijs in de wacht sleepte, was ze compleet verrast. Ze had geen idee dat iemand haar had genomineerd. De onverwachte erkenning maakte haar duidelijk dat meer mensen haar werk in de gaten hielden dan ze had gedacht.
Valery’s reis in de erfgoedwereld begon al vroeg, toen ze op haar zeventiende, geïnspireerd door home-improvement shows, besloot dat ze zich wilde storten op restauratiearchitectuur. Ze studeerde aan de TU Delft en deed waardevolle ervaring op bij Archivolt Architecten in Amsterdam. Bij deze gerenommeerde firma leerde ze de rigide, goed gereguleerde manier van werken die zo typerend is voor Nederland. Het proces omvat het herkennen van de monumentale waarde, vaststellen van schade, ontwikkelen van passende hersteloplossingen en berekenen van de financiële waarde. Vervolgens wordt een subsidieaanvraag ingediend om de benodigde financiering voor de restauratie van het monument te verkrijgen.
Valery werkte aan Rijksmonumenten zoals het Zuiderbad en het Bellevue Theater – projecten waar elk detail strikt volgens de regels werd aangepakt.
Toen Covid uitbrak, besloot Valery terug te keren naar Curaçao. Ze werkte aanvankelijk nog op afstand voor haar werk in Nederland, maar het eiland en haar eigen roots begonnen toch te trekken. Al snel kwam ze in contact met architecten Ergün Erkoçu en Zarja Rojer. Ergün werd haar mentor tijdens de beroepservaringsperiode, het traject om de hogere titel als architect binnen het koninkrijk te behalen. Samen verfijnen ze hun vaardigheden met technische tools zoals BIM (Building Information Models) om projecten professioneel uit te voeren. Ze besloot op het eiland te blijven en richtte haar eigen bureau op: Valery Eshuis Design. Bij Zarja’s kantoor werkt ze parttime als architect en zet ze haar expertise op het gebied van restauratie in, terwijl ze ervaring opdoet met lokale wet- en regelgeving.
Op Curaçao hoopt Valery de Nederlandse werkwijze te kunnen toepassen. Hier zijn restauratieprojecten vaak kleinschaliger, waardoor kostenbesparingen soms ten koste gaan van kwaliteit. Ze ziet het als haar missie om het belang van waardebepaling en zorgvuldig materiaalgebruik sterker te promoten. Want zoals zij het zegt: “Als je de waarde van een gebouw niet goed begrijpt, loop je het risico dat waardevolle elementen worden gesloopt of dat de essentie verloren gaat.” Soms lijkt een gebouw na de restauratie prima in orde, maar is er gewerkt met de verkeerde materialen, waardoor de restauratie niet duurzaam is.
Een belangrijk voordeel van werken op Curaçao vindt ze het intensieve, betrokken karakter van elk project. Ze werkt van initiatief tot oplevering, zit dagelijks op de bouwplaats en pakt zowel de technische als financiële kant op, dankzij haar achtergrond in real estate. Ze voltooide die studie weliswaar niet, maar het gaf haar wel inzicht in het financiële deel van het vak – iets waar ze zelf nog altijd een tweestrijd over voelt. Is ze nu meer een architect of een financieel denker?
Als advies voor andere jonge talenten zegt ze: “Wees een initiatiefnemer. Verdiep je in elk aspect van je werk, ook al wordt het niet van je gevraagd. Leg je eigen lat hoog.” Met haar unieke mix van Nederlandse ervaring en lokale inzet maakt Valery niet alleen indruk, maar zet ze zich ook in om het erfgoed van Curaçao een duurzame toekomst te geven.